PUNE : सोमैया विद्याविहार विश्वविद्यालयाने ‘धर्म-अध्यान’ नावाचा एक महत्त्वपूर्ण कोर्स सुरु केला आहे. भारताला बुद्धी, ज्ञान आणि संस्कृतीची महान परंपरा लाभलेली आहे. हा कोर्स विद्यार्थ्यांना या परंपरेशी जोडतो आणि त्यांना मूल्ये, संस्कृती आणि जागतिक समस्यांवर विचार करण्यासाठी सक्षम करतो.
आजच्या काळातील जागतिक बदलांच्या कारणाने अनेक प्रश्न समोर आले आहेत. अशा परिस्थितीत, या कोर्सद्वारे धर्माच्या परंपरांचे सखोल अध्ययन करून विद्यार्थ्यांना न्याय, सामाजिक जबाबदारी आणि जागतिकीकरण यासारख्या क्षेत्रांचा समज दिला जातो. त्याचबरोबर, त्यांना हे देखील सांगितले जाते की ‘धर्म’ हा फक्त भूतकाळाचा विचार नाही, तर आजही तो समाजाला जोडण्याची आणि नैतिक मार्गदर्शन देण्याची शक्ती आहे.
सोमैया विद्याविहार विश्वविद्यालयाच्या ‘धर्म-अध्यान’ कोर्समध्ये संस्कृत, प्राकृत साहित्य, आधुनिक तत्त्वज्ञान, राजकीय तत्त्वज्ञान आणि सांस्कृतिक अध्ययन यांचा समावेश आहे. विद्यार्थ्यांना थेट प्राचीन ग्रंथांमधून शिकण्याची संधी मिळते, ज्यामुळे त्यांची भाषा समृद्ध होते आणि विश्लेषण करण्याची क्षमता वाढते. त्याचबरोबर, भारतीय ज्ञान पद्धतीवर आधारित मानवाधिकार आणि आंतरसांस्कृतिक संवादाचे महत्त्व समजावले जाते.
के. जे. सोमैया धर्म-अध्यान संस्थेचे अधिष्ठाता डॉ. अभिषेक घोष यांच्या मते, “धर्म फक्त भूतकाळाचा भाग नाही, तर आजच्या जगात नैतिक आणि सांस्कृतिक मार्गदर्शन देणारा महत्त्वाचा आधार आहे. आमचा उद्देश विद्यार्थ्यांना परंपरेशी जोडून, त्यांना जागतिक संवादासाठी तयार करणे आहे.”
हा कोर्स विद्यार्थ्यांना तत्त्वज्ञान, धर्मशास्त्र आणि सांस्कृतिक संशोधन यामध्ये निपुण करतो आणि त्यांना आंतरराष्ट्रीय संस्थांमध्ये, विचार मंचांवर आणि नैतिक नेतृत्वात सहभागी होण्यासाठी तयार करतो. विद्यार्थ्यांना हे देखील शिकवले जाते की धर्म पुढील क्षेत्रांशी कसा संबंधित आहे:
• राजकारण आणि प्रशासन: न्याय आणि जबाबदारीवर आधारित धोरणे तयार करणे.
• मानवाधिकार आणि जागतिक नैतिकता: विविध संस्कृतींमधील समानता आणि अहिंसाचे महत्त्व समजावणे.
• पर्यावरण संरक्षण: संतुलन आणि स्थिरतेसाठी धर्माच्या शिकवणीचा उपयोग करणे.
• तंत्रज्ञानाची नैतिकता: ए.आय. आणि डिजिटल युगातील नैतिक प्रश्नांचे निराकरण प्राचीन ज्ञानाच्या माध्यमातून करणे.
‘धर्म-अध्यान’ कोर्समधून तयार होणारे विद्यार्थी फक्त संस्कृतीचे ‘अध्यक्ष’च नाहीत, तर ते जागतिक बदलांचा नेतृत्व करणारेही ठरतील. हा कोर्स भारतीय ज्ञान परंपरेचा एक भाग आहे, जो विद्यार्थ्यांना आजच्या आव्हानांचा सामना करण्यास सक्षम बनवतो.
सोमैया विद्याविहार विश्वविद्यालयाचा हा कोर्स या तत्त्वावर आधारित आहे की “ज्ञानच खरा मुक्तीचा मार्ग आहे.” विद्यार्थ्यांना सांस्कृतिक मूल्ये जपून जागतिक स्तरावर कार्य करण्यासाठी तयार करणे हे त्याचे मुख्य उद्दीष्ट आहे.
