पुणे, : सात वर्षांच्या दीर्घ प्रतीक्षेनंतर पुन्हा एकदा दिमाखात परतलेल्या ‘झायडस पिंकाथॉन पुणे’ने रविवारी AFMC मैदानावर ४५०० हून अधिक महिलांना एकत्र आणले. या सोहळ्याने शहराची धावण्याची सुदृढ संस्कृती आणि महिलांचे आरोग्य व तंदुरुस्ती यांप्रती वाढती कटिबद्धता पुन्हा एकदा अधोरेखित केली. पहाटेच्या वेळी सुरू झालेल्या या स्पर्धेत ३ किमी, ‘लाईफलाँग’ ५ किमी आणि १० किमी अशा शर्यतींच्या श्रेणींचा समावेश होता; तसेच ५० किमी, ७५ किमी, १०० किमी आणि १०० किमी रिले अशा ‘अल्ट्रा-डिस्टन्स’ (अति-दीर्घ अंतराच्या) शर्यतीही यात घेण्यात आल्या. या स्पर्धेत विविध वयोगट, क्षमता आणि तंदुरुस्तीच्या विविध पातळ्यांवरील सहभागींचे स्वागत करण्यात आले.
या कार्यक्रमाचा औपचारिक शुभारंभ पुणे शहराच्या सन्माननीय महापौर श्रीमती मंजुषा नागपुरे, ‘पिंकाथॉन’चे संस्थापक मिलिंद सोमण आणि ‘इन्व्हिन्सिबल वुमेन’च्या संस्थापिका अंकिता कोंवर यांसारख्या मान्यवरांच्या उपस्थितीत करण्यात आला. महिलांचे आरोग्य, सुरक्षा आणि सक्रिय जीवनशैलीला चालना देणारी एक शहरव्यापी चळवळ म्हणून या कार्यक्रमाचे महत्त्व याप्रसंगी अधोरेखित करण्यात आले. याच भावनेचे प्रतिबिंब म्हणून, या कार्यक्रमात अत्यंत उत्साहपूर्ण सहभाग दिसून आला; ज्यामध्ये पहिल्यांदाच धावणाऱ्या नवख्या धावपटूंनी अनुभवी आणि दीर्घ पल्ल्याच्या शर्यतींमध्ये पारंगत असलेल्या खेळाडूंसोबत एकाच मार्गावर धाव घेतली. या कार्यक्रमाच्या ठळक वैशिष्ट्यांमध्ये २० दृष्टिहीन धावपटू, ५० हून अधिक कर्करोगावर मात करणारे व्यक्ती, ३ किलोमीटरच्या गटात आपल्या बाळांना सोबत घेऊन धावणाऱ्या १५ माता आणि आयुष्यभर तंदुरुस्तीचा ध्यास जोपासणारे ज्येष्ठ नागरिक यांचा समावेश होता. या सर्वांनी मिळून ‘पिंकाथॉन’ची सर्वसमावेशकता आणि जनसहभागाप्रती असलेली कटिबद्धता अधिकच दृढ केली.
पुणे येथील या धावण्याच्या शर्यतीला एक आगळीवेगळी ओळख मिळवून देण्याचे काम, प्रत्येक श्रेणीचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या ‘मॅस्कॉट्स’च्या (प्रतीक-व्यक्तींच्या) एका दमदार फळीने केले. पारंपरिक नऊवारी साडी नेसून ‘सुपर ७५ किमी’ गटात धावणाऱ्या मृणाल इनामदार यांनी सांस्कृतिक सामर्थ्य आणि चिकाटीचे मूर्तिमंत रूप साकारले, तर दृष्टीहीन धावपटू ललिता पवार यांनी ५० किमी गटाचे नेतृत्व केले. १०० किमी अंतराच्या गटाचे प्रतिनिधित्व ६१ वर्षीय ईएनटी (कान-नाक-घसा) तज्ज्ञ डॉ. नीलम वैद्य यांनी केले; त्यांनी वयाच्या कोणत्याही टप्प्यावर टिकून राहणाऱ्या जिद्दीचे प्रतीक म्हणून आपली छाप पाडली. कमी अंतराच्या गटांमध्ये, कर्करोगावर मात केलेल्या डॉ. मिताली उपाध्ये यांनी १० किमी शर्यतीचे प्रतिनिधित्व केले; ८७ वर्षीय उषा सोमण यांनी ‘लाईफलाँग ५ किमी’ गटाचे नेतृत्व केले; आणि आपल्या बाळाला सोबत घेऊन धावणाऱ्या मयूरी दास यांनी ३ किमी गटाचे प्रतिनिधित्व केले. या सर्वांनी मिळून ‘पिंकाथॉन’ चळवळीतील विविधता आणि तिचा चैतन्यमय उत्साह प्रभावीपणे अधोरेखित केला.
स्पर्धेच्या निकालांमध्ये, ३ किमी गटात पियुषा लोहारने १३ मिनिटे २० सेकंदांच्या वेळेसह प्रथम क्रमांक पटकावला; तिच्या पाठोपाठ ओवी पाटील आणि मायरा मोनिका साठे यांनी स्थान मिळवले. ‘लाईफलाँग ५ किमी’ शर्यतीत कृतिका चव्हाणने २३ मिनिटे ३४ सेकंदांच्या वेळेसह प्रथम क्रमांक मिळवला, तर वंदना ठाकूर आणि सारिका यादव यांनी अनुक्रमे दुसरे व तिसरे स्थान पटकावून विजेत्यांच्या यादीत स्थान निश्चित केले. १० किमी शर्यतीत निशा पासवान ४१ मिनिटे ४९ सेकंदांच्या वेळेसह विजयी ठरली; तिच्या पाठोपाठ पद्मा करांडे आणि अभिलाषा मोडेकर यांनी शर्यत पूर्ण केली.
कार्यक्रमानंतर बोलताना, ‘पिंकाथॉन’चे संस्थापक मिलिंद सोमण म्हणाले, “पुणे हे नेहमीच धावण्याच्या संस्कृतीसाठी ओळखले जाणारे शहर राहिले आहे आणि आज आम्हाला प्रत्यक्ष मैदानावर या संस्कृतीचे रूपांतर एका अविश्वसनीय ऊर्जेमध्ये झालेले पाहायला मिळाले. या कार्यक्रमाची केवळ भव्यताच नव्हे, तर त्यातील विविधताही विशेष लक्षवेधी ठरली, ज्यामध्ये पहिल्यांदाच ३ किमी धावण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या महिलांपासून ते ‘अल्ट्रा-डिस्टन्स’ धावण्याचे आव्हान स्वीकारणाऱ्या महिलांपर्यंत सर्वांचा समावेश होता. सात वर्षांनंतर झालेले हे पुनरागमन या उपक्रमाला अधिकच अर्थपूर्ण बनवते; कारण यातून हे सिद्ध होते की, आरोग्याला प्राधान्य देण्याची जिद्द किंवा उद्देश अजिबात मावळलेला नाही, उलट तो अधिकच दृढ झाला आहे.”
पुण्याच्या सन्माननीय महापौर, श्रीमती मंजुषा नागपुरे यांनी पुढे म्हटले की,”पिंकाथॉन पुणेने हे सिद्ध केले आहे की, जेव्हा स्त्रिया एकत्र येतात, तेव्हा त्या कणखरपणा, धैर्य आणि प्रेरणेची एक अदम्य शक्ती निर्माण करतात. देशभरातील स्त्रियांना सातत्याने सक्षम करणाऱ्या या असाधारण चळवळीची उभारणी केल्याबद्दल मी मिलिंद सोमण यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन करते. पिंकाथॉनने हजारो स्त्रियांना एकत्र आणून त्यांची ताकद, कणखरपणा आणि भगिनीभावाचा उत्सव साजरा केला आहे. आजच्या कार्यक्रमाचे सर्वात लक्षवेधी वैशिष्ट्य म्हणजे त्यातील सर्वसमावेशकता, ज्यामध्ये तरुण सहभागींपासून ते ज्येष्ठ नागरिक, कर्करोगावर मात केलेले योद्धे आणि आपल्या बाळांना कडेवर घेऊन तंदुरुस्तीच्या दिशेने पहिले पाऊल टाकणाऱ्या मातांपर्यंत सर्वांचा समावेश होता. ५० किमी आणि १०० किमीची शर्यत पूर्ण करणाऱ्या ‘अजिंक्य स्त्रिया’ गटातील सहभागींचा, ज्यामध्ये दृष्टीहीन मुलींचाही समावेश होता. तो दृढनिश्चय खरोखरच प्रेरणादायी आहे. मुंबईहून पुण्यापर्यंत धावत आलेल्या, आणि आपल्या कृतीतून जिद्द व उद्देशाचे मूर्तिमंत उदाहरण ठरलेल्या ‘स्पिरिट ऑफ पिंकथॉन’ धावपटूंचे कार्यही तितकेच कौतुकास्पद आहे. आरोग्य, समानता आणि सामाजिक एकतेचा असा शक्तिशाली उत्सव आयोजित करण्याचा मान मिळाल्याबद्दल पुणे शहराला सार्थ अभिमान वाटतो. ही केवळ एक धावण्याची शर्यत नाही, तर वयाचा किंवा पार्श्वभूमीचा कोणताही विचार न करता, प्रत्येक स्त्रीला स्वतःच्या आरोग्याला प्राधान्य देण्यास आणि स्वतःच्या सामर्थ्यावर विश्वास ठेवण्यास प्रोत्साहित करणारी एक चळवळ आहे. पुणे शहर हे नेहमीच पुरोगामी विचार आणि जनसहभागासाठी ओळखले गेले आहे; अशा प्रकारच्या कार्यक्रमांमुळे अधिक निरोगी आणि सर्वसमावेशक शहर घडवण्याच्या आमच्या कटिबद्धतेला आणखी बळ मिळते. या प्रेरणादायी शर्यतीला झेंडा दाखवून सुरुवात करण्यासाठी आणि अधिक स्त्रियांना एका सशक्त भविष्याकडे नेणाऱ्या या चळवळीत सहभागी होण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी येथे उपस्थित राहताना मला अत्यंत आनंद झाला. चला, आपण सर्वजण मिळून आरोग्य आणि तंदुरुस्तीला प्राधान्य देऊया आणि त्या दिशेने एक सकारात्मक पाऊल टाकूया.”
या कार्यक्रमाद्वारे ‘इझिएस्ट एक्झाम’ मोहिमेच्या माध्यमातून प्रतिबंधात्मक आरोग्यसेवेबद्दल जागरूकता वाढवण्यात आली, तसेच महिलांना स्तनाच्या कर्करोगाचे लवकर निदान करण्यासाठी एक सोपा पण प्रभावी उपाय म्हणून नियमितपणे स्वतःची स्तन तपासणी करण्यास प्रोत्साहित करण्यात आले.
या उपक्रमाबद्दल बोलताना, झायडस लाइफसायन्सेसचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. शर्विल पटेल म्हणाले, “जेव्हा तुम्ही हजारो महिलांना रविवारी सकाळी लवकर त्यांच्या आरोग्यासाठी एकत्र येताना पाहता, तेव्हा पिंकाथॉनसारखे समुदाय आधारित मंच का महत्त्वाचे आहेत हे पुन्हा एकदा पटते. जेव्हा जागरूकता केवळ संदेशांपुरती मर्यादित न राहता कृतीत उतरते, तेव्हा ती अधिक प्रभावी ठरते. ‘इझिएस्ट एक्झाम’ मोहीम ही सक्रिय आरोग्याची सवय लावण्याबद्दल आहे आणि पुण्यातील आजचा सहभाग हे त्या दिशेने टाकलेले एक भक्कम पाऊल आहे.”
‘Invincible Women’ च्या संस्थापिका अंकिता कोनवार यांनी पुढे सांगितले, “आजच्या कार्यक्रमातील विशेषतः प्रभावी बाब म्हणजे धावण्याच्या प्रवासांमधील दिसून आलेली विविधता. आपल्या बाळांना सोबत घेऊन धावणाऱ्या महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि ‘अल्ट्रा डिस्टन्स’ धावण्याचे आव्हान स्वीकारणाऱ्या व्यक्ती. धावणे हे केवळ एक ‘एकवेळचे उद्दिष्ट’ न राहता, आता एक ‘आजीवन जोपासली जाणारी सवय’ म्हणून कसे विकसित होत आहे, याचेच हे प्रतिबिंब आहे. पुण्याच्या या कार्यक्रमातून हे सिद्ध झाले की, जेव्हा धावण्यासाठी योग्य वातावरण निर्माण केले जाते, तेव्हा महिला आपापल्या परीने आपल्या क्षमतांच्या सीमा विस्तारतच राहतात.”
सहनशक्ती आणि कटिबद्धतेचा हाच उत्साह पुढे नेत, पुण्यातील दोन महिला, पूनम करंजकर (४५) आणि कॅप्टन पूजा मेहरा (निवृत्त) (४९) यांनी ‘Spirit of Pinkathon’ च्या सहाव्या पर्वाचा भाग म्हणून, मुंबई ते पुणे असा १६० किलोमीटरचा एक असाधारण धावप्रवास पूर्ण केला. २ एप्रिल रोजी पहाटे ५:०० वाजता मुंबईतील शिवाजी पार्क येथून या प्रवासाला सुरुवात करून, या जोडीने तीन दिवसांच्या कालावधीत हे अंतर कापले आणि ४ एप्रिल रोजी ‘पिंकाथॉन’ मुख्य कार्यक्रमाच्या अगदी आधी पुण्यातील AFMC मैदानावर आपल्या धावप्रवासाची सांगता केली. त्यांच्या या कामगिरीने महिलांमध्ये वाढणाऱ्या ‘लांब पल्ल्याच्या धावण्याच्या संस्कृती’लाच केवळ अधोरेखित केले नाही, तर ‘पिंकाथॉन’ चळवळीला ज्या जिद्दीची आणि दृढनिश्चयाची प्रेरणा द्यायची आहे, त्या गुणांचे मूर्तिमंत रूपही या दोघींनी आपल्या कृतीतून साकारले.
पुण्यातील या दौडला एका भक्कम भागीदार परिसंस्थेचापाठिंबा लाभला होता; ज्याचे नेतृत्व ‘Zydus Lifesciences’ ने ‘शीर्ष भागीदार’ म्हणून केले. Lotus Herbals (सनस्क्रीन भागीदार), Lifelong (फिटनेस भागीदार), Sirona (स्वच्छता भागीदार) आणि Hyatt Regency Pune & Residences (आतिथ्य भागीदार) यांसारख्या भागीदारांमुळे या कार्यक्रमाची ताकद आणखी वाढली. आरोग्यविषयक उपक्रमांना Fujifilm (स्तन आरोग्य भागीदार) आणि 3Tenx (केसांचे आरोग्य भागीदार) यांचा, तसेच Bisleri (जलयोजन भागीदार), Zivame (ॲक्टिव्हवेअर भागीदार) आणि Tasty Nibbles (आहार भागीदार) यांचाही पाठिंबा मिळाला. या चळवळीला Sports Authority of India (SAI) आणि FIT India यांचाही सक्रिय पाठिंबा लाभला; तसेच Big FM (रेडिओ भागीदार), Inc.5 (भेटवस्तू भागीदार) आणि Smiling Tiger Experiences (कार्यन्वयन भागीदार) यांनीही यात मोलाची भूमिका बजावली.
मुंबई, बंगळुरू, हैदराबाद आणि दिल्ली येथील यशस्वी आवृत्त्यांनंतर, ‘Zydus Pinkathon Pune’ ही २०२५-२६ च्या दिनदर्शिकेतील आणखी एक महत्त्वाची टप्पा ठरली आहे. महिलांचे आरोग्य, फिटनेस आणि त्यांचा सहभाग अधिक ठळक, सुलभ आणि शाश्वत बनवणाऱ्या देशव्यापी चळवळीची उभारणी करण्याची ही प्रक्रिया या निमित्ताने अविरतपणे पुढे सुरू राहिली आहे.
